الشيخ رسول جعفريان
377
تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)
مطالب مشابهى آمده است . « 1 » محمد بن صالح شامى يادآور شده است كه روايت ابن اسحاق همان شش نفر است ، جز آنكه در نقلى كه جرير بن ابى حازم از وى آورده به جاى عقبة بن عامر ، معاذ بن عفراء آمده است . وى مىافزايد : در نقل موسى بن عقبه از زهرى و او به نقل از عروة بن زبير ، « 2 » آمده است كه اين گروه هشت نفر بودهاند . وى سپس نام آن هشت نفر مذكور را آورده است . « 3 » بايد نقل پيشين ابن سعد نيز همين روايت زهرى از عروه باشد . به نظر مىرسد روايت ابن اسحاق و واقدى دقيقتر از نقلى باشد كه از موسى بن عقبه روايت شده است . فهرستى كه وى ارائه داده شباهت زيادى به ليست اسامى حاضرين در بيعت عقبهء اولى - هيأت دوازده نفرى - دارد « 4 » بدين ترتيب احتمال خلط آن افراد با گروه شش نفرى نخست وجود دارد . « 5 » در روايت ديگرى ، اين گروه هفت نفر ذكر شدهاند كه فهرست همان شش نفر نخست به علاوه عامر بن عبد حارثه است . « 6 » به دنبال اسلام آوردن اين گروه و بازگشت آنان به يثرب ، اسلام به دورن طوايف مختلف اوس و خزرج نفوذ كرد . ابن اسحاق آورده است : هيچ خانهاى نبود كه در آن سخن از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در ميان نباشد . « 7 » پيمان مردم يثرب با پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم 1 - پيمان اول مسلمانان يثرب با رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم با انتشار خبر اسلام در يثرب ، علاوه بر كسانى كه درمكه ، اسلام را پذيرفته بودند ، چندى ديگر از مردم يثرب نيز اسلام را پذيرا شدند . در موسم سال بعد - سال دوازدهم بعثت - تعداد دوازده نفر از اهالى يثرب ، در « عقبه » با رسول خدا ديدار كردند . ( مقصود از عقبه همان جمرهء عقبه در منى است ، جايى كه مسجد البيعه نيز در كنار آن قرار داشته و مورّخان بعدى از آن ياد كردهاند ) « 8 » . تعداد ده نفر آنان خزرجى « 9 » و دو نفرشان از اوس « 10 » بودند .
--> ( 1 ) . سبل الهدى والرشاد ، ج 3 ، ص 268 ( 2 ) . مغازى رسول الله ( ص ) عروة بن زبير ، صص 123 - 121 ؛ مجمع الزوائد ، ج 5 ، ص 40 ؛ تاريخ الاسلام ، السيرة النبويه ، ص 294 ( 3 ) . سبل الهدى والرشاد ج 3 ، صص 268 و 269 ؛ دلائل النبوه ، بيهقى ، ج 2 ، صص 430 و 431 ( 4 ) . نك : همان ، ص 270 ( 5 ) . دلائل النبوه ، بيهقى ، ج 2 ، ص 433 ؛ پس از نقل موسى بن عقبه روايت ابن اسحاق را درستتر دانسته است . همينطور ابن كثير ، السيرة النبويّه ، ج 1 ، ص 178 ( 6 ) . السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 2 ، ص 430 ؛ طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 219 ؛ دلائل النبوه ؛ ج 2 ، ص 435 ( 7 ) . عيون التواريخ ، ج 1 ، ص 90 ( 8 ) . سبل الهدى والرشاد ، ج 3 ، ص 269 ؛ معجم البلدان ، ج 4 ، ص 134 ( 9 ) . خزرجيان عبارت بودند از : اسعد بن زرارة ، عوف بن حارث ، مُعاذ بن حارث ، ذكوان بن عبد قيس ، رافع بن مالك ، عُبادة بن صامت ، يزيد بن ثعلبة ، عباس بن عبادة ، عقبة بن عامر ، قطبة بن عامر . در نقلى ديگر نام جابر بن عبد الله به جاى عبادة بن صامت آمده است : الدرر ، ص 38 ( 10 ) . دو نفر اوسى عبارت بودند از : ابوالهيثم بن التيهان ، عَويم بن ساعدة